Via de vorige nieuwsitems kon je hoofdstukken 1 tot en met 6 downloaden van ons mediatrainingsboek MEDIATRAINING TOTAAL – Alles wat je moet weten voor een succesvol mediaoptreden. Nu hebben we de hoofdstukken 7 en 8 voor je klaargezet, die ook weer vol tips en anekdotes staan waarmee je de regie kunt pakken én houden bij interviews.
In hoofdstuk 7 lees je wat de belangrijkste valkuilen zijn tijdens interviews; hoofdstuk 8 gaat in op de kunst van het debatteren en presenteren. Hieronder vat ik de tips uit de eerste 6 hoofdstukken voor het gemak voor je samen.
Hoofdstuk 1 – voorbereiding
Behandel journalisten als gelijkwaardige. Jij bent een specialist, maar de journalist is het ook. Behandel hem niet vanuit de hoogte, kies ook niet voor de underdogpositie
Wordt nooit boos en toon geen irritatie (noch verbaal, noch non-verbaal)
Als de journalist je onwelgevallige vragen stelt, voorkom dat een interview een bokswedstrijd wordt
Je mag een kritische vraag gerust hard pareren, maar speel altijd op de bal, nooit op de man.
Hoofdstuk 2 – C’est le ton qui fait la musique
Inhoud is natuurlijk belangrijk, maar communicatie doe je vooral op relatieniveau. Met andere woorden: hoe je iets zegt, is vaak nog belangrijker dan wat je zegt
Spanning is goed en helpt meestal om te focussen. Maar een teveel aan stress kan je doen blokkeren. Schud een teveel aan stress letterlijk van je af
Keep it Short and Simple, ofwel, pas het KISS-principe toe. Niet het aantal argumenten, maar de relevantie ervan telt
Praat in beelden
Wees tijdens je publieke optredens NIET jezelf. Blijf WEL dicht bij jezelf. Hanteer een stijl die bij je past
Framen, of ergens een ander betekeniskader aan geven, is een handige techniek om op efficiënte wijze je punten te maken. Je kunt het doen in woorden, maar ook in beelden.
Hoofdstuk 3 – De kracht van non-verbale communicatie
De kracht van non-verbale ondersteuning van je boodschap bepaalt voor meer dan 90% het oordeel dat de kijker/luisteraar over je heeft. Wees je bewust van je oogcontact, je gezichtsexpressie, stemvariatie, handen- en voetengebruik, en je woord- en taalgebruik.
Hoofdstuk 4 – empathie en assertiviteit
Een goede inhoudelijke voorbereiding is onontbeerlijk
Houd altijd een duidelijke doelstelling of centrale boodschap voor ogen
Perception is reality: niet de feitelijke waarheid telt, maar wat door het publiek als de waarheid wordt ervaren
Als je erin slaagt om tijdens het interview en goede sfeer te creëren dan zal dat ook in het uiteindelijke artikel zijn weerslag hebben
Gedrag kan je aanpassen, maar je persoonlijkheid niet.
Hoofdstuk 5 – Voorbereiding en optreden in de media
Bereid je voor op ambush-interviews
Zorg voor een opvangruimte voor de media
Instrueer/train de receptiemedewerkers en securitymensen in ambush-interviews en overige do’s & dont’s
Blijf rustig en beheerst
Schroom niet om de beveiliging of zelfs de politie in te schakelen als journalisten het te bont maken
Als de situatie het toelaat: houd altijd een voorgesprek alvorens je toezeggingen doet.
Hoofdstuk 6 – Optreden voor radio, televisie en online media
Ga je live of liever niet? Bij live kan het interview niet naar de vaantjes worden geknipt
Begin met het belangrijkste, geen inleidingen, val met de deur in huis
Blijf niet in de toestand hangen, leg uit welke acties/plannen je hebt en wat dit voor je doelgroep betekent
De kledingcultuur is de laatste jaren veel veranderd. Trek vooral iets aan wat lekker zit en niet teveel afleidt
Je praat met de journalist, niet met de camera. Tenzij je camera statements geeft of als je via een remote tv-studio meestal live in de uitzending zit
online interviews worden steeds meer gemeengoed. Ook hier praat je met de camera en let je op de achtergrond
Veel lees- en leerplezier weer met de hoofdstukken 7 en 8, die je hier downloadt.
En mocht je een keer voor de camera willen oefenen, dan bel of mail gerust!
Neem kritiek altijd serieus. Zelfs als je prinses Laurentien heet!
Neem kritiek altijd serieus, zelfs als je prinses Laurentien heet. Maar Laurentien deed dat niet en schoot een vette pr-bok.
Eigenlijk een heel klassieke pr-blunder. En dat voor iemand die jaren geleden nog als communicatieadviseur voor een groot internationaal pr-bureau had gewerkt in Brussel. Maar dat is kennelijk geen garantie voor succes… In plaats daarvan dreigde Laurentien met haar stichting juridische stappen te ondernemen tegen de krant het AD die schreef dat zij zich schuldig zou hebben gemaakt aan ongewenst gedrag.
Wat was er gebeurd: het AD had, zoals gezegd, een artikel gepubliceerd over vermeend ongewenst gedrag van de prinses. Met haar stichting leidde ze een proefproject om de slachtoffers van de toeslagenaffaire te compenseren. Als ambtenaren het niet met haar aanpak eens waren dan uitte zich dat in woede-uitbarstingen, scheldpartijen, enzovoort.
Er waren al eerder klachten geweest over de haalbaarheid en betaalbaarheid van haar aanpak. Haar plannen zouden de belastingbetaler nog eens 6 miljard gaan kosten en daarop was kritiek gekomen vanuit het ministerie van Financien.
Toen het AD haar vermeend ongewenste gedrag naar buiten gebracht in een kritische artikel, dreigde Laarentien bij monde van haar stichting juridische stappen te nemen als de krant niet bereid zou zijn om het artikel te rectificeren.
Wat te verwachten was gebeurde: Het AD liet weten dat het artikel gefundeerd is en weigerde te rectificeren.
Enkele dagen later, toen haar woede misschien wat bekoeld was, besloot Laurentien bij monde van haar stichting uit een ander vaatje te gaan tappen. Ze besloot haar dreigement in te trekken en vroeg de krant om met elkaar in gesprek te gaan. Al snap ik zelf niet wat er nog te bespreken viel. De imagoschade had inmiddels plaats gevonden. Typisch een geval van mosterd na de maaltijd…
Wat had Laurentien dan wel moeten doen toen de kritiek op haar persoon naar buiten kwam? Om te beginnen had ze moeten zeggen dat ze die heel serieus nam. Afhankelijk van het waarheidsgehalte van die kritiek had ze daaraan toe kunnen voegen dat ze die kritiek niet herkent. Om vervolgens te zeggen dat ze die kritiek gaat onderzoeken. Om vervolgens af te sluiten met te zeggen dat als er ruimte tot verbetering is ze daar zeker aan zal werken. Dat is alles: klaar is kees! Maar niet heus…
Intussen is naast haar onhandige communicatie ook de 2e kamer wakker geworden. Het gaat daarbij allang niet meer over Laurentiens al dan niet ongewenste gedrag. Wel gaat het over de vraag in hoeverre er binnen de ministeriele verantwoordelijkheid leden van het koninkijk kunnen worden ingeschakeld bij politiek gevoelige dossiers als de toeslagenaffaire.
Het ziet er dus naar uit dat weldra Laurentien zich weer helemaal kan toeleggen op het schrijven van sprookjesboeken. Bijvoorbeeld over (drift)kikkers die in een prins veranderen… Niet zo politiek gevoelig lijkt me toch?
Eiercrisis: mediatraining voor NVWA-inspecteur broodnodig
Crisismanagement en crisiscommunicatie blijven lastige zaken. Als de plaatsvervangend inspecteur-generaal van de Nederlandse Voedsel en WarenAutoriteit (NVWA) inzake de eiercrisis een goede mediatraining had gehad plus een sterke boodschap dat de veiligheid en de gezondheid van de bevolking bij de NVWA altijd op de eerste plaats komen, dan had hij eier-etend Nederland niet zo in verwarring achtergelaten na zijn interview met Nieuwsuur. Maar dat was nog niet alles: ook had hij van te voren beter de violen gelijk gestemd met de brancheorganisatie LTO. Zelfs al had hij een minder plezierige boodschap voor die club.
Bij twijfel niet oversteken. Dat laatste geldt vooral als het gaat om de voedselveiligheid, zou je denken. Maar wie naar het interview met plaatsvervangend NVWA-chef Van Zoeren heeft gekeken, zal zijn twijfels hebben over zijn aanpak van de eiercrisis. Tijdens het interview met Nieuwsuur werd duidelijk dat van zo’n tachtig bedrijven nog niet zeker is of nog meer eieren besmet zouden zijn met het giftige anti-luizenmiddel fipronil. “Dat is misschien ernstig of misschien niet ernstig”, zei Van Zoeren daarover zonder een spier in zijn gezicht te vertrekken. Intussen viel de dienstdoende journaliste Mariëlle Tweebeeke samen met de rest van Nederland door die laconieke uitspraak zowat van hun stoel. Als die man ooit een mediatrainingzou hebben gehad, dan had hij er kennelijk niet veel van opgestoken.
Mediatraining helpt, maar heb wel een goede boodschap!
Ook was het wonderlijk om uit de mond van de plaatsvervangende inspecteur-generaal Van Zoeren te vernemen dat de NVWA om juridische redenen pas mocht optreden tegen bedrijven als de uitslagen binnen zijn en dat duurde nog tot het weekend. Met andere woorden: of er nu wel of niet mensen ziek worden, dat maakt niet uit; we moeten eerst wachten of een consumptieverbod van eieren juridisch gestaafd kan worden. Met zo’n onderliggende boodschap kun je echt niet naar de media stappen. Zelfs met de beste mediatraining wordt deze eiercrisis geheid een mediaramp van jewelste.
Geen kaas gegeten van omgaan met de media
Misschien dat met het sullige optreden van de NVWA ook wel de wet van Murphy van kracht was. Van Zuren moest immers als plaatsvervangend inspecteur-generaal de honneurs waarnemen. Misschien wel omdat zijn baas net met vakantie was. Hij was misschien wel niet gewend en ook niet getraind om bij zoiets als deze eiercrisis voor het voetlicht te treden. Nu moest hij opeens beslissingen nemen en die uitleggen aan de media. Duidelijk was in ieder geval dat hij van het omgaan met de media onvoldoende kaas had gegeten. Hij had geen centrale boodschap, liet zich door de journalist leiden. Iedereen die wel eens een mediatraining heeft gevolgd, zag precies hoe het dus niet moest. Hoe door foutieve communicatie de eiercrisis almaar groter werd.
Veiligheid staat voorop
Misschien ook had hij zich laten overbluffen door de juristen in zijn crisisteam. Die zullen ongetwijfeld geroepen hebben dat er heel wat juridische claims tegen de NVWA zullen worden ingediend. Zeker als mocht blijken dat het tegenhouden van de batches met eieren waarover twijfel bestond ongegrond zouden zijn. En misschien juist daarom had Van Zoeren geen goed verhaal te vertellen bij Nieuwsuur. Want anders had hij met volle overtuiging kunnen vertellen dat bij de NVWA de veiligheid voorop staat. Dat men daarom liever het zekere voor het onzekere neemt en dat de NVWA daarom heeft besloten om de resultaten van de onderzoeken af te wachten alvorens de verkoop van verdachte eieren weer vrij te geven.
Schade ontstaat vooral door imagoverlies
Het probleem met crisismanagement en crisiscommunicatie is dat directieleden bij hun beslissing hun oren in de regel vooral laten hangen naar de juristen en minder naar hun communicatieadviseurs. Niet dat die laatsten altijd gelijk hebben. Ook hier ligt vaak de waarheid in het midden. Maar feit is wel dat juristen zich vooral bezig houden met de tastbare schade, zoals financiële claims. Zelden denken ze aan de reputatieschadeals gevolg van een crisis. Als zich dit bij deze eiercrisis ook heeft voorgedaan dan is dit een gemiste kans. Vooral omdat volgens onderzoek dikwijls blijkt dat bij crisissituaties de schade in de meeste gevallen verreweg wordt overtroffen door niet tastbare schade, zoals imagoverlies. En het is juist erg lastig om die weer te herwinnen.
U kent wellicht ook het gezegde: een goed imago komt te voet, maar vertrekt te paard…
(nvda: dit blogje is een dag na het mediaoptreden van de plaatsvervangend inspecteur-generaal Van Zoeren geschreven en de uitslagen van het onderzoek waren nog niet bekend)
