“Ze waren heel erg grof tegen de ambassadeur”. Dat zei the Queen tegen een politiecommandant van de Britse politie die verantwoordelijk was voor de beveiliging tijdens het staatsbezoek van een Chinese delegatie. Ze liet zich de uitspraak ontvallen tijdens haar jaarlijkse tuinfeestje in de achtertuin van Buckingham Palace. The Queen, of beter gezegd, haar ‘beschermengelen’ hadden even niet opgelet dat er een camera met open microfoon in de buurt was die de uitspraken van haar en de politiechef registreerden. De uitspraken beheersten in binnen- en buitenland even het nieuws.
Een dag later was het weer raak tijdens een receptie na afloop van een anti-corruptieconferentie waar David Cameron als gastheer optrad. Tijdens de borrel zei hij tegen the Queeen die daar wederom als gast aanwezig was, dat Nigeria en Afghanistan uitblinken op het vlak van corruptie. Dit keer hield the Queen haar kaken stijf op elkaar, maar weer registreerden een camera en open microfoon de uitspraak van Cameron en weer was er een media-rel met internationale allure geboren.
Ostentatief de blocnote dichtslaan of de opnameapparatuur uitschakelen, is een bekende valkuil die journalisten bewust of onbewust gebruiken om dingen te weten te komen die je liever achter de kiezen had gehouden. Ook ik pas die truc tijdens mediatraining geregeld toe. Op het moment dat journalisten hun schrijfblok opbergen, of de opnamelamp uitschakelen, zie je vaak opluchting bij de geïnterviewde. Zijn blik wordt meteen een stuk ontspannener, maar ook dan blijft het opletten geblazen.
Als er dan ook nog samen een vorkje wordt geprikt en er een flesje wijn bij wordt open geploept dan wordt het helemaal oppassen. Want hoe leger de fles hoe gemakkelijker vertrouwlijkheden worden uitgewisseld.
Onthoud echter één ding: een interview is pas afgelopen als de journalist buiten gezichts- en gehoorafstand is. Eerder niet!
De juiste woorden kiezen is bij crisissituaties erg belangrijk
De juiste woorden kiezen is bij crisissituaties, zoals na de terroristische aanslagen in Brussel, absoluut belangrijk. Dat geldt niet alleen voor woordvoerders, maar vooral ook voor de politieke leiders van een land.Daarom vond ik de openingszin tijdens de persconferentie van premier Michel : “we vreesden een terroristische aanslag en dat is gebeurd”, niet echt overtuigend. Het is vooral belangrijk dat een politiek leider op dat soort momenten juist rust, vertrouwen en controle uitstraalt. En dat doe je niet door zo’n fatalistische uitspraak te doen en woorden als vrees in de mond te nemen. Ongetwijfeld weet premier Michel dat ook wel. Hij zal al heel wat mediatraining gehad hebben. Maar in zulke uitzonderlijke situaties als de aanslagen in Brussel, komt er natuurlijk enorm veel op je af.
Leiders moeten vooral daadkracht tonen
Als je iets vreest dan ben je bang. En als je als premier uiteindelijk ‘in charge’ bent dan moet je juist geen vrees tonen, maar daadkracht.
Dat is nog niet alles. Als je een aanslag vreest, waarom heb je die dan niet kunnen voorkomen? Het roept bij mij en wellicht ook bij de meeste journalisten onmiddellijk vragen op als: waarom vreesde u een aanslag? wat weet u wat wij als gewone burgers (nog) niet weten? Wat hebt u voor maatregelen genomen om deze aanslag waar u zo voor vreesde, te voorkomen? Waren die maatregelen misschien onvoldoende om de aanslagen te voorkomen? Vreest u nog meer aanslagen? Aangezien u dit soort aanslagen vreest, heeft u het dus niet onder controle? Enzovoort.
Trek geen vat vol vragen open
Door het zo te stellen als premier Michel nu deed, trek je dus niet alleen een vat vol vragen open, maar is de kans groot dat je ook meteen in het defensief wordt gedwongen. Maar het belangrijkste: het klinkt niet overtuigend als zou je de zaken onder controle hebben.
Hoe had hij het dan qua ‘wording’ beter aan kunnen pakken? Misschien had hij kunnen beginnen met te verklaren dat dit voor Brussel en België een pikzwarte dag is en dat de regering met zijn gedachten bij de slachtoffers en de familie en nabestaanden is in plaats van zijn vrees uit te spreken? Overigens op de rest van zijn verklaring was verder niks op af te dingen.
