door Evert | jan 13, 2017 | Communicatie, Omgaan met de media
Misschien hadden de media 100 jaar geleden ook al last van nepnieuws. Vandaar dat ene C.P. Scott van The Guardian toen ook al schreef: ‘Comments are free, but facts are sacred’. Daaraan moest ik denken toen ik zag hoe Donald Trump een journalist van CNN de oren waste, omdat zijn omroep ongeverifieerde informatie naar buiten had gebracht. Oftewel nepnieuws of fakenews , zoals Trump het omschreef.
De bron van het nieuws zou een ex-spion zijn geweest van de MI6, de Britse geheime dienst. Die man was daar al lang niet meer werkzaam en had een eigen detectivebureau dat eerst door de Reublikeinse tegenstanders van Trump was ingehuurd en daarna door de democraten met het doel om hem zoveel mogelijk te beschadigen.
Onbewezen seksuele escapades van Trump
Toch ging CNN met die wetenschap in het achterhoofd over tot publicatie van onbewezen verdachtmakingen als zou Trump mogelijk betrokken zijn bij ondermeer seksuele escapades die in het geniep zouden zijn gefilmd door de Rusische geheime dienst, de FSB. Dit was dan ook de reden dat Trump CNN beschuldigde van het fabriceren van nepnieuws.
Heel veel media beschikten, net als CNN, al heel wat weken over het rapport met de verdachtmakingen jegens Trump. Zij besloten, zolang er geen keiharde bronnen waren die de aantijgingen konden bevestigen, om niet te publiceren. Waarom CNN toch besloten heeft om aandacht aan het rapport te geven, kunnen we enkel gissen. Misschien heeft het te maken met de politieke voorkeur van veel CNN-journalisten die nog altijd niet de schok hebben verwerkt dat niet Clinton, maar Trump de verkiezingen heeft gewonnen? Temeer daar hier van een echte primeur geen sprake was.
CNN, Buzzfeed en nepnieuws
Intussen lopen de Vlaamse VRT en de Nederlandse NOS/NPO als lemmingen achter het nepnieuws aan dat CNN en Buzzfeed naar buiten heben gebracht. Soms doen deze en andere zelfverklaarde kwaliteitsmedia er nog een schepje bovenop door te speculeren over de vraag of Trump uberhaupt wel president kan worden, mochten de tot nu toe onbewezen verhalen over hem op waarheid berusten? Zo stapelen ze nepnieuws op nepnieuws en dragen ze in hun (on)bewuste anti-Trumpstemming ertoe bij dat ook de Vlaamse en Nederlandse media steeds ongeloofwaardiger worden.
Opinions are free but facts are sacred
Opinions are free, but facts are sacred. Als de traditionele media niet snel ophouden om hun opinies als feiten te verkopen, dan zullen bij steeds meer van hun klanten het gevoel onstaan van: wie gelooft deze media nog? De serieuze nieuwsmeerwaardezoeker zal op zoek gaan naar media die wel het verschil kunnen maken tussen ‘facts and opions’. Media die dat niet snappen, brengen zich zodoende zelf om zeep.
Evert van Wijk geeft mediatraining aan bedrijfsleiders en politici in Nederland en België
door Evert | dec 18, 2016 | Boek over mediatraining, Communicatie, cultuurverschillen België Nederland, Debatteren, Omgaan met de media
Sinds halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw geef ik mediatraining en debattechniek aan Nederlandse en Belgische politici. Sinds die tijd passeerden twee premiers, twee ministers-presidenten en tal van ministers en parlementariers bij ons de revue. Voor het Nederlandse vakblad Communicatie dat onlangs is opgegaan in Adformatie, was dit aanleiding om met mij een gesprek te hebben over de cultuurverschillen op het vlak van communicatie tussen België en Nederland.
Mijn start in België was niet eenvoudig. Daarom noem ik me niet voor niks een bont-en-blauwe-ervaringsdeskundige. Ik ben zowat in alle culturele valkuilen gevallen waarin Nederlanders vallen die onvoldoende voorbereid in België een business willen opstarten.
Nederlandse politici omringen zich met voorlichters
Voordat ik voor Belgische poltici werkte, had ik ook al de nodige opdrachten gedaan voor Nederlandse politici op lokaal, nationaal en Europees niveau. Los van de trainingsopdrachten viel me op dat in Nederland toppolitici zich laten omringen door voorlichters, terwijl dat in België veel minder het geval is. Belgische poltici zijn niet alleen door het volk, maar ook voor de media veel gemakkelijker benaderbaar. Meermaals is het voorgekomen dat midden in een mediatraining of debattraining een journalist belde met de vraag of de desbetreffende politicus over vijf minuten een telefonische reactie op antenne wilde geven.
Een goed imago komt te voet maar vertrekt te paard
Het meteen beschikbaar zijn voor de media heeft natuurlijk voordelen: als politicus besta je vaak dankzij de media. Al je dan niet reageert dan doet de concurrentie dat wel en weg is je kans om ‘het volk toe te spreken’. Maar het nadeel is dat je op die manier weinig tijd hebt om je grondig voor te bereiden. Voor je het weet heb je dan een bok geschoten ter grootte van een olifant en vaak kost het zeeën van tijd om de fout of het gezichtsverlies te herstellen. Vandaar niet voor niks het gezegde: een goed imago komt te voet en vertrekt te paard…
Stijl van leidinggeven verschilt sterk tussen België en Nederland
Maar los van de politiek zijn ook in het Belgische bedrijfsleven de mores totaal anders als het om communicatiemanagement gaat. Communicatiemanagers bij bedrijven zijn in België eerder operationeel bezig en in Nederland strategisch. Ook rapporteren Belgische communicatiemanagers veel minder snel aan de CEO zoals in Nederland het geval is, maar aan een HR- of marketingmanager. Ook zie je dat communicatiemanagers in België wel taken gedelegeerd krijgen, maar minder snel (budget)bevoegdheden. Dat laatste heeft ook te maken met de stijl van leidinggeven die in België vaak meer control/tell is en in Nederland eerder show/support. Met andere woorden: in België (en Vlaanderen) is hiërarchie belangrijk: de baas is er de baas, terwijl in Nederland de baas vooral voorwaardenscheppend moet bezig zijn. De Nederlandse calvinistische cultuur heeft daar natuurlijk ook veel mee te maken. Meer weten daarover? In mijn boek Valse Vrienden sta ik daar uitgebreid bij stil.
door Evert | okt 9, 2016 | Omgaan met de media
Argumenten serieus nemen is ook communicatie…
Wat is het nut van bezwaar te mogen aantekenen als je als opsporingsambtenaar toch van plan bent om op het Kafkaiaanse af niet naar de bezwaren van de burger te luisteren? Heeft communicatie met RDW überhaupt nog zin? Dat gevoel kreeg ik toen ik behoorlijk naast de kwestie een reactie terugkreeg van de bevoegde opsporingsambtenaar bij de RDW (RijksDienst voor het Wegverkeer). Maar als iemand niet open staat voor redelijke argumentatie en niet eens de moeite neemt om die naar behoren te weerleggen, dan is hij bij mij aan het verkeerde adres…
Laat ik eerst dit even zeggen: ik geloof niet dat ik een moeilijk mens ben als ik de wet overtreden heb. Rijd ik te hard en ik ontvang daarvoor een boete, dan betaal ik die zonder mokken. Zeker als ik bewust te hard heb gereden: je hebt immers gegokt en verloren. Een boete is dan part of the game.
Ook in het geval dat ik me van mijn wetsovertreding niet bewust ben, doe ik niet moeilijk. Ik ga er immers zowat blindelings vanuit dat de wetgever de snelheidslimiet toch op zijn minst redelijk duidelijk heeft gecommuniceerd en dat ik dus het slachtoffer ben geworden van mijn eigen onoplettendheid. Eigen schuld, dikke bult…
Maar toen ik deze zomer van de RDW een brief in de bus kreeg waarin mij een boete was opgelegd van 130 Euro omdat de auto op 23 mei APK gekeurd had moeten zijn, snapte ik het even niet meer. De auto stond immers tot 13 juni op Belgisch kenteken. Die 13 juni was tevens de datum waarop ik in verband met mijn verhuizing naar Nederland de auto vanuit België naar Nederland had uitgevoerd. Hoe kon een Nederlandse overheidsdienst nu een keuringsverplichting opleggen op 23 mei terwijl die auto nog niet eens was ingevoerd?
Er nog altijd vanuit gaande dat er sprake was van een misverstand, besloot ik een brief aan de desbetreffende opsporingsambtenaar van de RDW te schrijven, om mede op de hierboven aangehaalde reden, bezwaar aan te tekenen tegen de boete. Ook legde ik hem uit dat de auto bij een keuringsstation van de RDW gekeurd was toen die op 13 juni werd ingevoerd. Verder deelde ik hem mede dat ik noch mondeling noch schriftelijk door de RDW erop gewezen was dat de keuring die de auto had ondergaan kennelijk geen APK-keuring was, zoals de RDW-opsporingsambtenaar in zijn brief aangaf. Tot slot liet ik hem weten dat ik naar aanleiding van zijn brief de auto onmiddellijk APK had laten keuren om te onderstrepen dat ik van goede wil ben.
Kort daarop ontving ik van deze opsporingsambtenaar een schriftelijke reactie. Daarin legde hij mij uit dat de keuring van de auto geen APK-keuring was, maar een invoeringskeuring.
Waar de RDW-opsporingsambtenaar niet op in ging, was dat ik niet eens een brief van de RDW had ontvangen, zoals te doen gebruikelijk, als een auto APK gekeurd moet worden. Dit blijkt standaard procedure te zijn en het stoorde me dat de opsporingsambtenaar zomaar aan dit argument voorbij was gegaan. Hoe had ik in godsnaam redelijkerwijs kunnen weten dat die auto die notabene pas drie jaar oud was – lang leve Europa, want in België moeten ze pas na vier jaar gekeurd worden – boven op de zogenaamde invoeringskeuring nog een APK keuring had moeten ondergaan?
Dan heb ik het nog niet eens gehad over de ongelijke manier waarop de RDW met zijn klanten omgaat? Waarom krijgt iedere autobezitter een schriftelijk bericht waarin hij verzocht wordt om de auto ter APK-keuring aan te bieden, terwijl ik hierover nooit schriftelijk (noch mondeling) geïnformeerd ben geweest?
Daarom beste opsoringsambtenaar van de RDW, blijf ik op mijn strepen staan. Niet omdat u tot een voor mij onwelgevallige conclusie bent gekomen, maar omdat u niet eens de moeite hebt genomen om op een inhoudelijk aanvaardbare manier mijn argumenten serieus te nemen. Ook dat is communicatie…
PS: naar aanleiding van dit blog heeft de RDW mijn klacht nog eens onder de loep genomen en heeft de bevoegde opsporingsambtenaar besloten om die te seponeren. Ook is een RDW-medewerker persoonlijk bij mij langs geweest om zich te verontschuldigen over de gang van zaken. Ik heb die excuses aanvaard. Overal waar gewerkt wordt, worden immers fouten gemaakt al heb ik wel gezegd dat ik het jammer vind dat ik eerst deze kwestie aan de grote klok heb moeten hangen, alvorens ik serieus word genomen. Positief vond ik ook dat de betreffende RDW-medewerker mij verzekerde dat de RDW inmiddels maatregelen heeft genomen om dit soort incidenten in de toekomst te voorkomen. Voor mij is deze case ‘closed’.
door Evert | okt 2, 2016 | crisiscommunicatie/crisis, Omgaan met de media
Kan dat eigenlijk wel, huilende politici? Die vraag krijg ik regelmatig tijdens mediatraining Zeker als een politicus/politica weer eens voor de camera in tranen uitbarst of anderszins door emoties wordt overmand. Is dit wel goed voor hun imago? Maar zoals (bijna) altijd in de Communicatie het geval is, is daar geen eenduidig antwoord op te geven. Het hangt van veel verschillende factoren af. Wel is het zo dat in vergelijking met vroeger het tonen van emoties meer geaccepteerd is, zolang ze echt en tot op zekere hoogte ook onder controle zijn. Wat in ieder geval uit den boze is, zijn geacteerde emoties. Want daar prikt de kijker snel doorheen.
Al dan niet tonen van emoties voor de camera is ook cultuur gebonden. Toen Obama een traan weg pinkte omdat hij was gegrepen door emoties door de slachtoffers van het zoveelste vuurwapengeweld , zullen weinig Amerikanen daar aanstoot aan genomen hebben. Ik kan me echter niet voorstellen dat een Poetin zoiets ooit in Rusland zou doen.
Ook in Nederland zijn er genoeg voorbeelden van politici die worden overmand door emoties. Denk maar aan Frans Timmermans na het neerhalen van de MH17. Aanvankelijk was heel Nederland vol begrip over de emoties die hem parten speelden. Maar het keerde zich tegen hem toen hij er net teveel drama in legde door tijdens het tv-programma Pauw te vertellen dat er iemand gevonden was met een zuurstofkapje op. Dit stond haaks op eerdere berichtgeving dat de slachtoffers niet in angst hebben verkeerd en wellicht meteen bewusteloos dan wel op slag dood waren.
Timmermans realiseerde zich dat hij was te ver gegaan. Hem restte niets anders dan het boetekleed aan te trekken. Maar intussen was het kwaad geschied. Veel mensen hadden plotseling twijfels over de professionaliteit waarmee Timmermans tot dan toe met die emoties was omgegaan. Maar ook rezen er twijfels of die emotie wel echt was en dat Timmermans er m.a.w. ook voor zichzelf zat.
Natuurlijk moeten bij rampen als de MH17 politici vooral feitelijk en zakelijk blijven. Maar vandaag de dag mogen in onze contreien politici in vergelijking met vroeger best wel hun emotie laten zien. Doe het echter wel met mate. Zo was de ooit razend populaire Vlaamse politicus Bert Anciaux voor de camera net iets te vaak emotioneel overmand, wat hem de bijnaam Bert de Blèter opleverde. Een imago waar hij tot op de dag van vandaag mee achtervolgd wordt.
Conclusie: emoties tonen voor de camera mag. Politici mogen ook best een traantje wegpinken zeker als die emotie echt is. Maar doe het niet te vaak. Ga ook niet ongegeneerd voor de camera staan te snotteren. Dan kom je over als een politicus die te gemakkelijk de controle kwijt is. En wie wil daar nu op stemmen?
door Evert | sep 15, 2016 | Communicatie
Niet zozeer de longontsteking, maar het gebrek aan openheid in combinatie met de aanval op de electorale achterban van Trump, kunnen er wel eens voor zorgen dat Hillary Clinton op 8 november naast het presidentschap van de Verenigde Staten zal grijpen.
Eerst was er die rare hoestaanval, maar dat wist Hillary Clinton nog uitstekend te pareren met een prachtig gevonden kwinkslag door met een knipoog te zeggen dat het kwam door haar allergie voor Donald Trump. Maar toen ze tijdens de herdenkingsplechtigheid op 9/11 voor het oog van de wereld als een WTC-toren in elkaar zeeg, was duidelijk dat er meer met haar gezondheid aan de hand was.
Enkele uren na haar ineenstorting stond ze weer met haar breedst mogelijke smile voor de flat van haar dochter Chelsea waar ze weer wat was opgelapt. Alsof er niets aan de hand was, riep ze op een afstand naar de pers ‘what a great day’ het was voor NY om zich daarna snel uit de voeten maken.
Op het verkeerde been gezet
Maar toen de wereld enkele uren later hoorde van haar longontsteking en dat ze dringend rust moest houden, voelden heel wat Amerikanen zich door Hillary op het verkeerde been gezet. Dit was duidelijk geen onschuldige appelflauwte: was die vrouw wel eerlijk over haar conditie?
Die gebrekkige openheid en terughoudendheid voeden het beeld van oneerlijkheid die haar campagne vanaf het begin al had overschaduwd. Denk bijvoorbeeld aan heel dat gedoe over de e-mails die ze niet via haar privé-account had mogen sturen en die publiek moesten worden gemaakt.
Trump-aanhang bestaat uit racistische en homofobe malloten
Ook was het niet bepaald handig van haar om de Trump-aanhang te schofferen door min of meer te zeggen dat de helft van zijn aanhang uit een stelletje racistische homofobe malloten bestond. Later bood ze haar excuses hiervoor aan, maar het kwaad was inmiddels geschied. Het is een basisles in de politieke communicatie waar ik tijdens mediatraining voortdurend op hamer dat je nooit de kiezers van de tegenpartij mag beledigen.
Al met al zullen niet haar longontsteking, maar haar stuntelige communicatie en het gebrek aan openheid er wel eens voor kunnen zorgen dat de Verenigde Staten van Amerika nog een poosje moet wachten op hun eerste vrouwelijke president…
